Бал дүйнө: Айымдардын мындай кадамдары атаны балага жакын адам эмес, жазалоочу адам катары көрсөтөт

Мезгил

Бал дүйнө

Баланын жашоосунун биринчи жылдары анын өнүгүүсү үчүн абдан маанилүү жылдар. Бул мезгилде болуп өткөн нерселердин бардыгы баланын андан аркы жашоосуна өз изин салат, анын ден соолугуна жана мүнөзүнүн калыптанышына да таасирин тийгизет. Ошондуктан баланын тамактануусу жана ден соолугу жөнүндө эле ойлонбостон, анын кайрымдуу, ак көңүл, таалим-тарбиялуу жана кылган ишине жооп берген, башка адамдар менен алака түзө алган инсан болуп өсүшүнө кам көрүү керек. 

Ата-эне балдарга үлгү болот: 

Баланын жүрүш турушундагы келип чыккан маселелелердин бардыгы- бул ата-энелердин жүрүш-турушунун жыйынтыгы. Ата-энесинин кабагы бүркөө экенин көргөн балдар өзүнө ишенимдүү боло албай, ачуулуу жана бактысыз болуп калышат. Ата-энелер өзүлөрүн бир калыпта алып жүрүүлөрү керек жана баладан күткөн нерсесин ачык айтып, так, түшүнүктүү эрежелерди коюулары керек.

Башкаларды байкап, тууроо менен балдар кайсы жүрүш-туруш жалпы, а кайсы жалпы эмес экенин айырмалайт. Баланын инсан катары калыптанышына жана жүрүш-турушуна ата-эне жана жакын адамдарды көрсөткөн үлгүлөр чоң таасир берет.

 

Баланы урбагыла! Катаалдык кайра катаалдыкты жаратат. 

Жашоонун баардык кырдаалдарына ылайык кеңеш берүүгө мүмкүн эмес, бирок тарбиялоонун негизги принциптери бар, аларды билүү сизге баланы тарбиялоодо аз да болсо жардам берет. Баланы сиз кантип жазалайсыз? Көп жазалап же күндө урушкан бала калпычы болуп чыга келерин билесизби?

– Тентектик кылып жаткан кичинекей баланы кээде алаксытып, көңүлүн башка нерсеге буруу жетиштүү:

– Чоңураак балдар менен анын жүрүш турушун талкуулап, сүйлөшүп, анан ошол кырдаалдан чыгуунун жолун чогуу издөө керек: 

– Наристе машине сатып бер деп кыйнады, бирок акчаңыз ага жетпей жатат дейли. Сиз ага аны азыр сатып бере албасаңызды, мүмкүн аны кийинчерээк сатып берериңизди, азыр болсо акча конфетке эле жетерин түшүндүрүңүз:

– Баланын тентектигине, терс жоруктарына көз жумбаңыз. Ал жөн койгонунуңузду көрүп, “мен туура жасап жатам” деп кабыл алат. Бирок, тартипке чакырууга өтө аярлык мамиле кылуу керек. Жазалоодон улам бала кемсинтүүнү сезип , же “менин керегим жок” деп ойлоп калбоосу керек. 

– Баланы зекип, коркутпаңыз жана аны корккон, чыңалган абалда көпкө чейин кармабаңыз: “карап тур, кечинде атаң келгенде сага көрсөтөт!” деп баланы атасынын каары менен же догдурдун ийне саюусу, милиционер менен коркутуунун кереги жок. Бул адамдар балада коркуу жана аларга ишенбөө сезимин жаратат:

Балдарга бере турган эң жакшы белегибиз- өзүн жана жакындарын сүйүүгө үйрөтүү

 -Бир ишти туура жасаса баланы сөзсүз төрдө мактаңыз. Балдарды мактоо өз баркын билүүгө, эмоционалдык жактан жакшы өнүгүүсүнө, жана өзүнө ишенимдүү болууга жардам берет. 

 -Дайыма башка балдар менен салыштыра бергенде бала ооруп, абдан сезимтал болуп, көп кыйналат.

-Кыйкырык баланын жашоосунун нормалдуу көрүнүшү болуп калбашы үчүн ага сүйлөгөндө үнүңүздү көтөрбөй, бир калыпта, токтоо сүйлөңүз. 

 -Сиз баланын кылган ишин жактырбай нааразы боло берсеңиз, ал өзүн начар сезип, өзүнө-өзү ишенбей, жүрүш-турушу начарлай берет. 

– Эгерде ата-энелер баланы уруп-согуп жазаласа, ал ишенимин жоготуп, коркок жана бактысыз болуп калат.

-Эгерде баланы бат-баттан мактап турса ал баалоого үйрөнөт.

 -Эгерде бала менен туура, калыс мамиледе болсоңуз ал адилеттүүлүккө үйрөнөт.

-Эгерде бала достук мамиле өкүм сүргөн үйдө жашаса жана өзүн керектүү сезсе – ал жакшы көрүү, бардык нерсени сүйө билүү сапатына ээ болот.

Ата-энелерге кеңеш: 

-Ата-энелер эркек балдарга да, кыздарга да бирдей көңүл буруп, бирдей жакшы көрүп жана камкордукка бөлөөлөрү керек.

-Ата-энелер эркек балдарга да, кыздарга да өнүгүп өсүүлөрү үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү берүүлөрү керек. 

-Ата-энелер балдарды категорияларга бөлбөөлөрү керек.

-Балдарды ойноп, айлана-чөйрөнү изилдеп -үйрөнүп, өнүгүп өсүүсү үчүн ата-энелер ар түрдүү оюнчуктар, оюнга керектүү коопсуз материалдар менен камсыз кылуулары керек. 

-Кыздарда эс алууга, сейилдөөгө, ойноого эркек балдардай эле мүмкүнчүлүктөр болушу керек. 

– Ата-энелер эң жөнөкөй үй жумуштары үчүн жооопкерчилик эркек балага да, кызга да бирдей жүктөлүшү керек.

Ата жана бала: түшүнө билүү эмнеден башталат? 

 Заманбап ата көп учурда баласы үчүн түшүнүксүз, кол жеткис нерсеге айланып калат. Ал күндө эртең менен кетет, күн бою каяктадыр “жумушта иштейт”, кечинде чарчап чаалыгып кайтат. Атасынын жашоосу, иши иштен сырткары алектенүүлөрү баланын көз жаздымында өтөт. Ата ДОС, жакын адам эмес, жазалоочу адам гана болуп калат. Себеби апасы көп учурда “Сени, атаң келсин, мени укпаган кандай экенин көрсөтөм”- деп коркутат. Атанын баланы тарбиялоо процессинен алыстап, четте калышы биздин коомдо адаттагы көрүнүшкө айланып бараткандай. Психологиялык изилдөөлөрдүн жыйынтыгы боюнча аталары төрөлгөн күндөн тартып, көңүл буруп караган балдардын физикалык жактан да, акыл-эсинин өнүгүүсү боюнча да жогорку көрсөткүчтү көрсөткөн жана ал балдардын мүнөзү да жайдары болоору байкалган. Жубайлар ортосунда да тирешүүлөр азайып, баланы тарбиялоо боюнча максаттары жана кабыл алуучу чечимдери да бир багытта болот.

Мезгил Ньюс

Бөлүшкүлө

Share to Google Plus
Share to MyWorld
Share to Odnoklassniki

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *